W dniu 11 listopada – dzień, w którym historia przemawia do serc, a biało-czerwone barwy nabierają szczególnego znaczenia. Są w dziejach narodów takie chwile, które na zawsze pozostają w pamięci kolejnych pokoleń. Jedną z nich jest 11 listopada 1918 roku – dzień, w którym po 123 latach niewoli Polska powróciła na mapę Europy, odzyskując upragnioną wolność i niepodległość.
W dniu 11 listopada 1918 roku Józef Piłsudski przejął od Rady Regencyjnej władzę wojskową oraz naczelne dowództwo nad wojskami polskimi. Najważniejsze fakty z tego dnia:
- Przekazanie władzy: O godzinie 16:30 w Pałacu Arcybiskupów Rada Regencyjna oficjalnie oddała Piłsudskiemu pełnię władzy wojskowej. Gazeta Prawna
- Kluczowe negocjacje: Późnym wieczorem (po godzinie 22:00) Piłsudski prowadził rozmowy z dowództwem wojsk niemieckich w Warszawie w sprawie wycofania ich sił z Polski.
- Zbieg okoliczności z Europą: Tego samego dnia w Compiègne podpisano rozejm kończący I wojnę światową, co przypieczętowało klęskę zaborców.
- Kolejne kroki: Choć 11 listopada jest symbolem odzyskania niepodległości, pełnię władzy cywilnej i zwierzchniej Piłsudski przejął kilka dni później – 14 listopada 1918 roku, po rozwiązaniu Rady Regencyjnej
W tym szczególnym dniu, 2026 roku obchodząc 108. Rocznicę Odzyskania Niepodległości, pochylamy się nad historią naszej Ojczyzny, oddając hołd wszystkim tym, którzy nie zwątpili w jej odrodzenie. Pokoleniom Polaków, którzy mimo trudnych doświadczeń, prześladowań i narodowych tragedii zachowali język, kulturę, tradycję oraz wiarę w wolną Polskę. To dzięki ich odwadze, poświęceniu i niezłomnej miłości do Ojczyzny możemy dziś żyć w wolnym kraju, pod biało-czerwoną flagą, śpiewać hymn narodowy i z dumą mówić: jestem Polakiem.
Tegoroczne obchody są nie tylko okazją do wspominania wielkich wydarzeń historycznych i bohaterów narodowych, ale również chwilą refleksji nad tym, czym jest dla nas wolność. Przypominają, że niepodległość nie jest dana raz na zawsze – jest wartością, o którą należy dbać każdego dnia, pielęgnując pamięć, jedność, odpowiedzialność i szacunek dla narodowego dziedzictwa. Niech 11 listopada będzie dniem dumy, wdzięczności i wzruszenia. Niech biało-czerwona flaga przypomina nam o wspólnych korzeniach, a pamięć o tych, którzy walczyli o wolną Polskę, pozostanie żywa w sercach kolejnych pokoleń.
Józef Piłsudski odegrał ogromną rolę w odzyskaniu przez Polskę wolności. Przez wiele lat przygotowywał Polaków do walki o niepodległość, organizował wojsko, dowodził Legionami Polskimi, a po powrocie z Magdeburga stanął na czele odradzającego się państwa.
Nie był jednak jedynym twórcą niepodległej Polski. O jej odzyskanie walczyło i zabiegało wielu wybitnych Polaków, między innymi Roman Dmowski, Ignacy Jan Paderewski, Wincenty Witos i Ignacy Daszyński.
Józef Piłsudski na zawsze zapisał się w historii jako symbol walki o wolność, patriotyzmu i odrodzenia państwa polskiego. Jego życie przypomina nam, że niepodległość nie jest dana raz na zawsze, lecz wymaga troski, odpowiedzialności i poświęcenia.
Bo Ojczyzna to nie tylko ziemia, na której żyjemy. To historia, język, tradycja, pamięć i ludzie, którzy tworzą jej teraźniejszość oraz przyszłość. Niech żyje wolna i niepodległa Polska!
W Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) data 11 listopada była zakazana i wymazywana z pamięci historycznej przez komunistyczne władze. Istniało kilka głównych powodów tej decyzji:
- Zastąpienie nowym świętem: Komuniści ustanowili własne święto państwowe – 22 lipca (w rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN w 1944 roku), które miało symbolizować „narodziny nowej, socjalistycznej Polski” zależnej od ZSRR.
- Kult Józefa Piłsudskiego: Data 11 listopada była ściśle powoływana z postacią marszałka Józefa Piłsudskiego (dnia tego przejął naczelne dowództwo nad wojskiem). Piłsudski oraz II Rzeczpospolita byli przez władze PRL uznawani za siły „reakcyjne”, a przedwojenny system krytykowano.
- Wzorzec radziecki: W miejsce tradycyjnego święta niepodległości promowano rocznice powiązane z rewolucją październikową oraz sojuszem ze Związkiem Radzieckim.
- Represje: Aparat bezpieczeństwa PRL traktował jakiekolwiek próby publicznego świętowania 11 listopada jako działalność niebezpieczną i antypaństwową.
Dopiero pod koniec lat 70., dzięki opozycji demokratycznej i Kościołowi katolickiemu, zaczęto organizować niezależne obchody i msze w intencji ojczyzny. Sejm PRL oficjalnie przywrócił Narodowe Święto Niepodległości 15 lutego 1989 roku.
Zbigniew Pałetko