Najstarsza Ikonografia Kościoła w Radziemicach z połowy XIX w.
Kościół w Radziemicach lata 1855-1869. Rysunek odręczny
Kościół w Radziemicach lata 1855-1869. Rysunek odręczny. Autor: Teofil Piątkowski. To najstarszy znany widok kościoła w Radziemicach. Jest cennym przekazem i ma dużą wartość dokumentalną. Pokazuje stan świątyni w Radziemicach w latach 1855-1869, bez obecnego szczytu, bez sygnaturki i ze starą drewnianą dzwonnicą. Kościół ogrodzony drewnianym plecionym potem.
Ikonograficzna analiza kościoła w Radziemicach z lat 1855–1869.
Rysunek przedstawiający kościół w Radziemice pw. Św. Stanisława bp. z lat 1855–1869. Stanowi cenne źródło ikonograficzne dokumentujące formę architektoniczną świątyni w połowie XIX wieku. Jest to odręczna, realistyczna wizualizacja o charakterze dokumentacyjnym, wykonana z dbałością o proporcje i detale konstrukcyjne. Obiekt pod względem analizy architektonicznej ukazany został w ujęciu perspektywicznym, z lekkim przesunięciem osi widzenia, co pozwala uchwycić zarówno elewację boczną, jak i fragment fasady. Kościół ma formę jednonawowej budowli o zwartej bryle, przykrytej stromym, dwuspadowym dachem o wyraźnie zaznaczonej kalenicy. Dach sugeruje pokrycie gontowe lub dachówkowe, co było typowe dla budownictwa sakralnego tego okresu. Na elewacjach widoczne są wysmukłe, półkoliście zamknięte okna, rozmieszczone rytmicznie wzdłuż nawy. Widoczne wyraźnie przypory konstrukcji murów. Skromna dekoracja architektoniczna, sugerująca prowincjonalny charakter świątyni. Od strony bocznej dobudowana jest niewielka przybudówka, kruchta oraz zakrystia o niższym dachu dwuspadowym.
Elementy towarzyszące świątyni w Radziemicach
Na pierwszym planie widoczna jest drewniana dzwonnica o konstrukcji słupowej, zwieńczona daszkiem namiotowym. Jej ażurowa forma wskazuje na funkcję wolnostojącej dzwonnicy, typowej dla wiejskich zespołów sakralnych w XIX wieku. Całość otacza niskie ogrodzenie z plecionej wikliny, wyznaczające granice terenu kościelnego. W tle przedstawiono drzewa liściaste, które pełnią funkcję zarówno kompozycyjną, jak i dokumentacyjną, wskazując na zadrzewienie cmentarne przykościelnego. Rysunek cechuje się następującymi walorami: ♦ linearną precyzją i oszczędnym modelunkiem światłocieniowym, ♦ dokumentacyjnym podejściem do detalu architektonicznego, ♦ brakiem idealizacji – widoczna jest próba wiernego odwzorowania rzeczywistości.
Rysunek odręczny Kościoła w Radziemicach z lat 1855-1869 można zakwalifikować jako ikonografię inwentaryzacyjną, wykonaną w celach opisowych.
Rysunek ten ma duże znaczenie źródłowe o istotnej wartości dla badań nad:
- 1. Historią architektury sakralnej regionu,
- 2. Przemianami formy kościoła w Radziemicach,
- 3. Rekonstrukcją pierwotnego wyglądu obiektu przed ewentualnymi przebudowami,
- 4. Stanowi on najstarsze znane przedstawienie tej świątyni, a więc punkt odniesienia dla analiz porównawczych i konserwatorskich.
Zbigniew Pałetko