Część X obejmuje: Zielenice – Sanktuarium Maryjne. Matka Boża z Dzieciątkiem Jezus, zwana również Matka Boża Zielenicka. Koronacja Matki Bożej Zielenickiej.
Zielenice – Sanktuarium Maryjne. Początki Zielenic sięgają pierwszej połowy XIV w. Pierwszy drewniany kościół wzniesiono pw. św. Mikołaja. W 1598 r. zapisano Zielenice nowicjatowi ojców Jezuitów z Krakowa. Jezuici byli tu do kasaty zakonu w 1773 r. W 1660 r. zbudowano nową drewnianą świątynię. W 1691 r. konsekrowano barokowy murowany kościół ufundowany przez cudownie uzdrowionego w 1681 r. Franciszka Szembeka. Świątynia powstała pw. Nawiedzenia NMP. W późniejszym okresie wezwanie zmieniono i obecnie kościół nosi tytuł Niepokalanego Poczęcia NMP. Ród Szembeków wykazywał się wielką troską o sanktuarium. Okres rozbiorów to ciężki czas dla Zielenic, ale już po odzyskaniu niepodległości kult maryjny odrodził się, a pielgrzymki przybywały z bardzo daleka. Pod koniec II wojny światowej kościół zbombardowano. Świątynię zbudowano na wzgórzu zwanym „Wzgórzem Opatrzności”. Budowla ma jedną trójprzęsłową nawę. Ołtarz główny jest barokowy a ołtarze boczne rokokowe. Oprócz cudownego obrazu MB Zielenickiej w kościele znajduje się kilka innych cennych obrazów autorstwa Jana Molga, pochodzącego z niedalekich Janikowic, parafia Zielenice. W XVII i XVIII w. Zielenice były bardzo znanym sanktuarium maryjnym. Pielgrzymowali tu ludzie z całej ówczesnej Rzeczpospolitej i z Europy.
W latach 1685 – 1691 budowa murowanego kościoła, fundacji Szembeka, jako wotum za odzyskanie zdrowie. Do 1773 r. sanktuarium opiekowali się jezuici. W latach 1979-2007 prowadzą księża Orioniści ze Zgromadzenia Zakonnego Księży Orionistów w Polsce. W 1983 r. – Koronacja Obrazu Matki Bożej Zielenickiej. Orioniści w latach 80. XX w. za ks. Józefa Józefiaka przeprowadzają restaurację kościoła i jego wyposażenia. Dokonują dobudowy zachodniej kruchty.
W roku 2000 postawiono Krzyż upamiętniający 2000 lat chrześcijaństwa w Polsce. W okresie 2001 – 2000, z inicjatywy ks. Stanisława Drajczyka wybudowano przy kościele Drogę Krzyżową z monumentalnymi, 17 rzeźbami z brązu.
Matka Boża z Dzieciątkiem Jezus, zwana również Matka Boża Zielenicka. W kościele parafialnym w Zielenicach pw. Niepokalane-go Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w ołtarzu głównym umieszczony jest obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus. Matka Boża Zielenicka, ukazana jest w półpostaci z Dzieciąt-kiem na lewym ramieniu, prawą ręką dodatkowo przytrzymu-jąca Syna. Ubrana jest w ciemny maforion. Mały Jezus, ubrany jest w długą, jasną koszulę, prawą rękę unosi ku górze w geście błogosławieństwa w lewej zaś trzyma książkę. Obraz został przywieziony do Zielenic w 1613 r. z Krakowa z nowi-cjatu ojców Jezuitów. Autor obrazu pozostaje nieznany. Obraz Matki Boskiej Zielenickiej, uznany za cudowny dekretem biskupim z 13.05.1654 r., powoduje, że od 1654r., Łaski zaczęły się sypać, a cuda dziać…
Jest kopią rzymskiej ikony Salus Populi Romani, słyn-nej ikonie Matki Bożej Śnieżnej z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore. Księga Cudów prowadzona jest tu nieprze-rwanie od 1659 r. Papież Jan Paweł II koronował obraz Matki Bożej Ziele-nickiej papieskimi koronami 19.06.1983 r. na Jasnej Górze, powiedział: … Niech Maryja będzie z wami przez dalsze lata i pokolenia, przybliżając wam Chrystusa i Jego królestwo: królestwo łaski i prawdy, królestwo wiary, nadziei i miłości, królestwo życia wiecznego. Sanktuarium Maryjne i Drogę Krzyżową nawiedza każdego roku kilkadziesiąt tysięcy rocznie pielgrzymów z kraju i zagranicy.
Koronacja Matki Bożej Zielenickiej. W dniu 19 czerwca 1983 r. na obraz Matki Bożej Zielenickiej nałożone zostały złote korony. Koronacja miała miejsce na Jasnej Górze i była to pierwsza koronacja przez papieża Jana Pawła II w diecezji kieleckiej.
Kopia obrazu Salus Populi Romani była czczona w kościele nowicjackim jezuitów w Krakowie. W 1613 r. została przewieziona do kośćiła parafialnego w Zielenicach. Zapisano wówczas w parafialnych źródłach: Łaski zaczęły się sypać, a cuda dziać… W dniu 13 maja 1654 r. bp Piotr Gembicki wydał dekret uznający obraz Matki Bożej w Zielenicach za cudowny. Kult obrazu rozprzestrzeniał się bardzo szybko. Ponad 300 lat temu rozpoczęto prowadzenie Księgi Cudów, do której do dnia dzisiejszego wpisywane są laski Boże.
Sanktuarium Matki Bożej Zielenickiej w Zielenicach. W XVII i XVIII w. Zielenice były bardzo znanym sanktuarium maryjnym. Pielgrzymowali tu ludzie z całej ówczesnej Rzeczpospolitej i z Europy. W XIX a szczególnie w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX, w sanktuarium podupadło. Od 1979 r. gospodarzami parafii są księża orioniści, parafia przeżywa swój renesans. Inicjatorem objęcia zielenickiej parafii przez księży orionistów był mistrz malarstwa Jan Molga, który przyjaźnił się sługą Bożym Księdzem Kardynałem Stefanem Wyszyńskim, Prymasem Tysiąclecia. Jan Molga (1917-2001) pochodził z bardzo biednej podkrakowskiej z miejscowości Janikowice, z parafii Zielenice. Często był gościem bp. Bronisława Dąbrowskiego u Księży Orionistów. Widząc podupadające sanktuarium w Zielenicach prosił Kardynałem Stefanem Wyszyńskim o przejęcie parafii w Zielenicach przez księży Orionistów. Tak też stało się w 1979 r. kiedy to ksiądz diecezjalny Witold Sobierajski, diecezji kieleckiej opuszcza Zielenice, a duszpasterstwo przejmują Orioniści, którzy sprawują pieczę do 2007 r. Księga Cudów jest prowadzona od XVII wieku do dnia dzisiejszego. Do 1773 r. sanktuarium opiekowali się jezuici, następnie w latach 1979-2007 Orioniści. Od 2007 r. jest to parafia diecezjalna diecezji kieleckiej.
Zbigniew Pałetko