Dziś, 18 maja 2026 roku, przypada 91. rocznica pogrzebu Józefa Piłsudskiego, który odbył się 18 maja 1935 r. w Krakowie na Wawelu.
Józef Piłsudski zmarł 12 maja 1935 roku w Warszawskim Belwederze. Miał 67 lat. Od dłuższego czasu poważnie chorował. Oficjalnie podano, że przyczyną był rak wątroby, choć współcześni lekarze sądzą, że mógł to być także nowotwór żołądka z przerzutami do wątroby. Stan zdrowia Piłsudskiego gwałtownie pogorszył się wiosną 1935 roku. Chorobę długo ukrywano przed opinią publiczną i nawet wielu współpracowników nie znało pełnej prawdy. Informacja o śmierci została ogłoszona wieczorem przez radio. W całej Polsce ogłoszono żałobę narodową. Dla wielu ludzi był symbolem odzyskania niepodległości po I wojnie światowej, więc jego śmierć wywołała ogromne emocje. W dniach żałoby narodowej po śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego także i nasza parafia przeżywała chwile głębokiego wzruszenia. Wiadomość o odejściu Wodza Narodu dotarła do Radziemic szybko i poruszyła serca mieszkańców. W domach mówiono o nim z powagą i wdzięcznością, wspominając lata walki o niepodległość oraz trud budowania wolnej Ojczyzny. Gdy ogłoszono, iż trumna z ciałem Marszałka będzie przewożona koleją z Warszawy do Krakowa, wielu parafian postanowiło udać się na pobliskie stacje w Słomnikach oraz w Łuczycach, aby oddać mu ostatni hołd. Wyruszano wczesnym rankiem wozami konnymi. Przy torach zebrały się tłumy wiernych z okolicznych miejscowości. Gdy nadjechał pociąg żałobny, zapadła cisza tak wielka, iż słychać było jedynie stukot kół. Mężczyźni zdjęli czapki. W chwili przejazdu było jedynie skupienie i łzy w oczach. Wydarzenie to na długo pozostało w pamięci mieszkańców naszej parafii. Dla wielu był to moment osobistego pożegnania z tym, którego uważano za Ojca Niepodległości. Wspomnienie tamtego dnia przekazywane było później młodszym pokoleniom jako świadectwo jedności narodu w godzinie próby i smutku.
Główne uroczystości pogrzebowe odbyły się 18 maja 1935 roku. W pogrzebie uczestniczyły setki tysięcy ludzi, delegacje zagraniczne i najwyższe władze państwowe. Piłsudski został pochowany w krypcie św. Leonarda na Wawelu. Jego serce – zgodnie z wolą – złożono później obok grobu matki na cmentarzu Na Rossie w Wilno.
Kult Marszałka Józefa Piłsudskiego.
Wybrane epizody z życia Józefa Piłsudskiego
Józef Klemens Piłsudski urodził się 5 grudnia1867 r. w Żułowie, niedaleko Wilna. Działania Józefa Piłsudskiego prowadzone w okresie dwudziestolecia międzywojennego, a także po zakończeniu Wielkiej Wojny spowodowały, że wokół osoby pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego zaczęto przypisywać mu cech genialnego dowódcy, wybitnego stratega i polityka oraz wizjonera. Marszałek Józef Piłsudski stał się tematem wielu utworów literackich, widniał na obrazach, był honorowym członkiem wielu organizacji, obywatelem honorowym kilkudziesięciu miast, jego imieniem nazywano instytucje, obiekty, statki, samoloty, patronem wielu ulic, placów i szkół. Jednym słowem Kult osoby. Po Odzyskaniu Niepodległości popularność Piłsudskiego rosła, szczególnie w związku ze zwycięską wojną polsko-bolszewicką i nieudolnością kolejnych rządów. Z każdym rokiem jego działalności – Kult Piłsudskiego – przybierał na sile. Palił dużo papierosów zwanych Marszałkowskimi, które produkowano specjalnie dla niego. Miał ulubioną klacz Kasztankę i psa wilczura szkolonego do pilnowania dokumentów, który wabił się Pies. Został protestantem w celu wzięcia ślubu ze swoją pierwszą żoną, Marią Juszkiewiczową. Po śmierci pierwszej żony powrócił na łono Kościoła Katolickiego w celu wzięcia ślub Aleksandrą Szczerbińską. Nosił sumiaste wąsy aby ukryć brak dwóch zębów wybitych kolbą karabinu. Zamieszany w przygotowania do zamachu na cara Aleksandra III, dziewiętnastoletni Piłsudski skazany został skazany na pięcioletnie zesłanie na Syberię. Tam musiał skonfrontować się z dziką naturą. Szlak jego podróży pieszo na wschód wiódł z Wilna przez Petersburg, Moskwę, Niżny Nowogród, Tomsk, Krasnojarsk i Irkuck, aż do Kireńska nad Leną. Był obdarzony wybitną inteligencją. Znał kilka jeżyków – rosyjskim, francuskim i niemieckim – którymi posługiwał się swobodnie w dyplomacji. Obdarzony charyzmą i urokiem osobistym. Gdy zmarł 12 maja 1935 r. z jego twarzy wykonano gipsowy odlew, a ciało zabalsamowano. Zmarł w Warszawie na raka wątrobowo komórkowego. Jego ciało pierwotnie złożono w krypcie św. Leonarda, a następnie przeniesiono do krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów w Krakowie. W 1936 jego serce Józefa Piłsudskiego zostało złożone w grobie jego matki na cmentarzu Na Rossie w Wilnie. Specyficznym przejawem kultu Piłsudskiego był fakt, iż z jego ciała wyjęto mózg, który stał się przedmiotem pieczołowitych badań medycznych, że mózgi osób wybitnych wyróżniają się szczególnymi cechami. Po śmierci Marszałka Związek Legionistów Polskich postanowił usypać w Krakowie kopiec – pomnika walki narodu o niepodległość, nazwany imieniem Józefa Piłsudskiego. Ziuk – tak nazywano Józefa Piłsudskiego w domu rodzinnym na Zułowie. Był ulubieńcem rodziny i – jak wynika z zapisków Bronisława, brata Józefa – w domu go rozpieszczano. Charakter miał silny, a dla otoczenia nie zawsze najmilszy. Lubił i umiał skupiać na sobie uwagę. W zabawach i imprezach towarzyskich grał najczęściej pierwsze skrzypce. Był bardzo ambitny, jego egocentryzm zaś przeradzał się często w egoizm, na co uskarżał się Bronisław.
Geneza słynnych marszałkowskich wąsów.
Geneza słynnych wąsów Marszałka Józefa Piłsudskiego sięga 1887 r. kiedy to 19-letni Józef Piłsudski został skazany na 5 lat zesłania na Syberię w wyniku oskarżenia o udział w spisku na życie cara Aleksandra III. Aresztowany na początku kwietnia 1887 r. Piłsudski został osadzony w petersburskiej Twierdzy Pietropawłowskiej, gdzie oczekiwał na proces zamachowców. Po wyroku skazani na zesłanie i syberyjską katorgę przez 10-tygodni z Krasnojarska więźniowie pokonali pieszo aż 1067 km. Październiku 1887 r. Piłsudski znalazł się w więzieniu w Irkucku. Tam spędził dwa miesiące, czekając aż wody rzeki Leny zamarzną i ostatni odcinek będzie można pokonać saniami. To właśnie w tym czasie, 1 listopada 1887 r., wybuchł bunt więźniów, domagających się złagodzenia reżimu i wypuszczenia ich zdaniem niesłusznie zamkniętego w karcerze kolegi. Rezultatem uderzenia kolbą przez carskiego żołdaka utracił dwa przednie zęby. dla ukrycia ubytku zapuścił wąsy i zarost brody. Po powrocie do Wilna z pięcioletniej syberyjskiej zsyłki nie poznała go własna siostra.
Fragment pochodzi z pracy: Radziemice. Parafia i Kościół na kartach historii.
Zbigniew Pałetko