MICHAŁ PAŁETKO ŻOŁNIERZ JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO

Ppor. Michał Pałetko Piłsudczyk

Podporucznik Michał Pałetko mając 18 lat wstąpił w 1917 r., szeregi tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej w Koniuszy. Żołnierska droga Michała rozpoczęła się w 1917 r. i zakończyła się 10 maja 1922 r. przeniesieniem do rezerwy.      

W latach 1913 – 1914 coraz więcej dochodziło wiadomości do środowiska regionu w Koniuszy o tworzeniu się Drużyn  Strzeleckich i Związku Strzeleckiego w Krakowie. Organizacje te skupiały młodzież pozaszkolną, głównie wiejską i ściśle związane były z osoba Józefa Piłsudskiego. Były to patriotyczne organizacje młodzieżowe, działające w zaborze pruskim i Królestwie Polskim. Pracowały w konspiracji. Podlegały Komendzie Okręgowej:

♦ w Krakowie – Galicja Zachodnia, ♦ w Rzeszowie  – Galicja środkowa i ♦ we Lwowie  – Galicja Wschodnia.

Organizacja POW powstała w Koniuszy w lipcu 1916 roku. Jednostką nadrzędną Obwodowej organizacji tajnej POW w Koniuszy było Biuro Organizacyjne Legionów Polskich w Miechowie. Z Miechowa członkowie POW otrzymywali materiały propagandowe o znaczeniu idei niepodległościowej oraz organizacyjne, zmierzające do Odzyskania Niepodległości Polski. Z materiałów propagandowych były to z reguły egzemplarze pojedyncze, czytane na wspólnym spotkaniach członków POW, lub przekazywane jeden drugiemu.

Mimo cenzury zaborców tajna prasa działała sprawnie. Wyrażała sprzeciw wobec zaborcy i głosiła hasła odrodzeniowe. Najbardziej popularnym czasopismem w regionie krakowskim był Czas.

Polska Organizacja Wojskowa w Koniuszy powstała w 1916 roku, i początkowo składała się z 10 członków[1]:

 –  Tadeusz Lipski,  –  Henryk Blitek ze wsi Posądza,  –  Feliks Adamczyk ze wsi Przesławice,  –  Władysław Solarz ze wsi Koniusza,  –  Adam Śliwiński,    –  Franciszek Łach,  –  Jan Łach ze wsi Posądza,  – Stanisław solarz ze wsi Łyszkowice,  –  Józef Gołdyn,    –  Antoni Czerwiński.

Komendantem Obwodu POW był Antoni Czerwiński. Był on gorącym patriotą i wielbicielem Józefa Piłsudskiego. Członkowie z Obwodu w Koniuszy składali przysięgę pod Dębem Kościuszki, który rośnie na skraju lasu, przy drodze gminnej Koniusza – Przesławice. Jest to dąb szypułkowy – quercus robur.

Dąb Kościuszki. W czasie przemarszu do Racławic, wojsk powstańczych biorących udział w Bitwie pod Racławicami 4 kwietnia 1794 roku zatrzymał się Naczelnik Tadeusz Kościuszko.

Dąb w 1994 r. przeszedł zabiegi pielęgnacyjne: cięcia sanitarne, założono siatki ochronne, wypełniono niektóre ubytki. Obecnie jest chroniony jako Pomnikiem Przyrody. Według danych z roku 1996 r, jego obwód to 565 cm, wysokość 20 m, a zasięg korony to 15m x 18 m. Korona nieregularna zaczyna się do wysokości 6 m. Pierwszy konar znajdował się na wysokości 3 m, i ułamany został w czasie wiatru w czerwcu 1998 r. Pień dębu jest prosty, regularny z licznymi nabiegami korzeniowymi. Na drzewie, na wysokości 5 m. umieszczona została kapliczka.

Pod względem organizacyjnym w 1916 r. Polska Organizacja Wojskowa w Koniuszy była Odziałem Komendy Lokalnej nr 4, Obwodu w Miechowie. Funkcję referenta sprawował wówczas Franciszek Łach.

Bony Polskiego Skarbu Wojskowego

Oprócz prasy propagandowej, członkom POW z Koniuszy sprzedawane były również bony Polskiego Skarbu Wojskowego.

 Michał Pałetko posiadał w swoim biurku dużą ilość bonów. Będąc kilkunastoletnim chłopcem, kiedy tylko ojciec otwierał szufladę swego biurka to z wielką ciekawością oglądałem te bony. Pozwalał mi brać do rąk do czasu, kiedy szuflada powracała na swoje miejsce. Były podobne do banknotów, nieco większego formatu i wielu kolorach.

Polski Skarb Wojskowy.

Była to organizacja niepodległościowa powołana 25 sierpnia 1912 r. w Zakopanem. Powstała z inicjatywy Józefa Piłsudskiego. Na czele organizacji stanął polityk PPS Bolesław Limanowski. W założeniu miała się zająć gromadzeniem funduszy na działalność polskich organizacji patriotycznych, paramilitarnych w Galicji jak: Związek Strzelecki Strzelec, Polskie Drużyny Strzeleckie, Drużyny Bartoszowe.

Bony Polskiego Skarbu Wojskowego.

Pieniądze ze sprzedaży bonów, skład członkowskich, kwest i przedstawień teatralnych organizacja POW w Koniuszy przeznaczała na ćwiczenia wojskowe i rozwój prasy niepodległościowej.

Polska była tłamszona od 119 lat przez zaborców, którzy stanęli teraz do walki przeciw sobie. Konflikty zaborców stały się światełkiem w tunelu prowadzącym do Odzyskania Polski Niepodległej. Odezwa Komendy Drużyn Podhalańskich z 4 sierpnia 1914 roku, była jednoznacznie wymowna dla POW w Koniuszy. W odezwie czytamy:

Nadszedł ten czas, nadeszła ta burza, którą przeczuwaliśmy wszyscy. Wielka godzina wybiła. Poruszyła się cała Europa, wojska wszystkich państw stoją pod bronią. Austro-Węgry biją się z Serbią i Rosyą, Niemcy, z Rosyą, Francyą, Belgią i Anglią. Co będzie jutro, co będzie za godzinę – Bóg Wszechmogący wie. Centrum wojny przenosi się siłą wypadków na ziemie nasze, na te biedne ziemie polskie, tylu ofiarom uświęcone, morzem krwi naszej rycerskiej nasycon

Członkowie POW w Koniuszy w pełni rozumieli sytuację i jaj okoliczności na arenie międzynarodowej po wybuchu I  wojny światowej. Założyli w 1917 roku Towarzystwo Piechór. Towarzystwo to miało charakter wojskowy, aczkolwiek oficjalnie deklarowało działanie oświatowe i społeczne. W stosunku do władz okupacyjnych wykazywali wręcz wrogi stosunek. W listopadzie w 1918 roku ponad 30 członków z Koniuszy zostało powołanych do Wojska Polskiego, a 40 wstąpiło jako ochotnicy.

Polska Organizacja Wojskowa w Koniuszy działała do listopada 1918 roku.

W roku 1918 Michał Pałetko powolny został do wojska, jak wielu jego kolegów z POW, przez Powiatowy Urząd Poborowy w Miechowie.

Wykaz członków POW w Koniuszy

Wykaz członków POW Komenda Lokalna nr 4 w Koniuszy, Obwodu Miechów nr IV, opracowany 25.05. 1974r.

Źródło: Artykuł z dnia 4 maja 2020 r. opublikowany na IKP Autor: Henryk Pomykalski, tytuł artykułu: Z historii placówki Polskiej Organizacji Wojskowej w Koniuszy.

Dane zamieszczone poniżej są nie aktualne. Autor sporządził wykaz członków POW w Koniuszy w dniu 25 maja 1974 r. Wymienieni w pozycji: Żyją, obecnie już żaden z członków nie żyje.

Podporucznik Michał Pałetko został wymieniony na 12 pozycji. Zmarł w 1990 roku i pochowany jest na parafialnym cmentarzu w Biórkowie Wielkim.

                      Zmarli:

•  Antoni Chmielewski ze wsi Bugaj, zm. 1931 r. •  Henryk Blitek, ze wsi osądza, zginął pod Wilnem w 1919 r. •  Wojciech Grymek ze wsi Koniusza, zm. W 1923 r. •  Kazimierz Mosur ze wsi Przesławice, zginął na wojnie w 1919 r. •  Stanisław Szopa, ze wsi Chorążyce, zm. W 1924 r. •  Józef Pluta ze wsi Posądza, poległ na wojnie pod Hrubieszowem w 1918 r. •  Michał Filipczyk ze wsi Koniusza, zm.1927 r. • Stanisław Wypych, ze wsi Łyszkowice, zginął w II P.Uł. w obronie Wilna. • Rak ze wsi Chorążyce, zginął 18 II 1919 r. k Miechowa.

                          Żyją

•  Wojciech Zasada – Koniusza •  Władysław solarz – Koniusza •  Jan Sałata – Koniusza •  Stanisław Wilk – Koniusza •  Bolesław Cadelski – Koniusza •  Roman Nowak – Koniusza •  Edward Solarz – Łyszkowice •  Marcin Adamus – Posądza •  Stanisław Solarz – Łyszkowice •  Edward Solarz – Łyszkowice •  Wawrzyniec Łach – Łyszkowice •  Michał Pałetko – Łyszkowice •  Szczepan Wilk – Łyszkowice •  Feliks Adamczyk – Przesławice •  Jan Adamczyk – Przesławice •  Mieczysław Adamczyk – Przesławice •  Jan Solarz •  Jan Drożdż •  Adam Kobas-Posądza •  Jan Łach – Posądza •  Feliks Rokosz – Posądza •  Franciszek Chodżba – Bugaj •  Stanisław Warzecha – Gnatowice •  Wojciech Gorczyca – Polekarcice •  Jan Bochenek – Polekarcice •  Józef Solarz – Francja •  Jan Karkowski – Niwka,  poczta Sosnowiec •  Feliks Kawalec – Niwka Kopalnia „Jerzy” •  Franciszek Łach – Kwaczała, p-ta. Babice, •  Józef Gołdyn – Smroków, gm. Miechów – Jaksice •  Jan Kowalik – Czuszów •  Wojciech Gudowski – Sosnowiec •  Wojciech Wójtowicz – Gdynia, parcela Trepnera •  Jan Chodżba – Dobranowice gm. Kowala •  Andrzej Mazurek – Sosnowiec ul Narutowicza 3 •  Adam Śliwiński – Sosnowiec, ul. Północna 31 •  Tadeusz Lipski – Chojnice

---

[1] Źródło: Z historii placówki Polskiej Organizacji Wojskowej w Koniuszy, IKP Proszowice