Kult Marszałka Józefa Piłsudskiego
Ziuk – tak nazywano Józefa Piłsudskiego w domu rodzinnym na Zułowie. Był ulubieńcem rodziny i – jak wynika z zapisków Bronisława, brata Jozefa – w domu go rozpieszczano. Charakter miał silny, a dla otoczenia nie zawsze najmilszy. Lubił i umiał skupiać na sobie uwagę. W zabawach i imprezach towarzyskich grał najczęściej pierwsze skrzypce. Był bardzo ambitny, jego egocentryzm zaś przeradzał się często w egoizm, na co uskarżał się Bronisław.
Józef Klemens Piłsudski urodził się 5 grudnia1867 r. w Żułowie, niedaleko Wilna. Działania Józefa Piłsudskiego prowadzone w okresie dwudziestolecia międzywojennego, a także po zakończeniu Wielkiej Wojny spowodowały, że wokół osoby pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego zaczęto przypisywać mu cech genialnego dowódcy, wybitnego stratega i polityka oraz wizjonera. Marszałek Józef Piłsudski stał się tematem wielu utworów literackich, widniał na obrazach, był honorowym członkiem wielu organizacji, obywatelem honorowym kilkudziesięciu miast, jego imieniem nazywano instytucje, obiekty, statki, samoloty, patronem wielu ulic, placów i szkół. Jednym słowem Kult osoby. Po odzyskaniu niepodległości popularność Piłsudskiego rosła, szczególnie w związku ze zwycięską wojną polsko-bolszewicką i nieudolnością kolejnych rządów. Z każdym rokiem jego działalności Kult Piłsudskiego przybierał na sile. Palił dużo papierosów zwanych Marszałkowskimi, które produkowano specjalnie dla niego. Miał ulubioną klacz Kasztankę i psa wilczura szkolonego do pilnowania dokumentów, który wabił się Pies. Został protestantem w celu wzięcia ślubu ze swoją pierwszą żoną, Marią Juszkiewiczową. Po śmierci pierwszej żony powrócił na łono Kościoła Katolickiego w celu wzięcia ślub Aleksandrą Szczerbińską. Nosił sumiaste wąsy aby ukryć brak dwóch zębów wybitych kolbą karabinu.
Zamieszany w przygotowania do zamachu na cara Aleksandra III, dziewiętnastoletni Piłsudski skazany został skazany na pięcioletnie zesłanie na Syberię. Tam musiał skonfrontować się z dziką naturą. Szlak jego podróży pieszo na wschód wiódł z Wilna przez Petersburg, Moskwę, Niżny Nowogród, Tomsk, Krasnojarsk i Irkuck, aż do Kireńska nad Leną.
Był obdarzony wybitną inteligencją. Znał kilka jeżyków – rosyjskim, francuskim i niemieckim – którymi posługiwał się swobodnie w dyplomacji. Obdarzony charyzmą i urokiem osobistym. Gdy zmarł 12 maja 1935 r. z jego twarzy wykonano gipsowy odlew, a ciało zabalsamowano Zmarł w Warszawie na raka wątrobowo komórkowego. Jego ciało pierwotnie złożono w krypcie św. Leonarda, a następnie przeniesiono do krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów w Krakowie. W 1936 jego serce Józefa Piłsudskiego zostało złożone w grobie jego matki na cmentarzu Na Rossie w Wilnie. Specyficznym przejawem kultu Piłsudskiego był fakt, iż z jego ciała wyjęto mózg, który stał się przedmiotem pieczołowitych badań medycznych, że mózgi osób wybitnych wyróżniają się szczególnymi cechami. Po śmierci Marszałka Związek Legionistów Polskich postanowił usypać w Krakowie kopiec – pomnika walki narodu o niepodległość, nazwany imieniem Józefa Piłsudskiego.
Nazywano go: ♦ Ojcem Niepodległości Polski, dzięki któremu Polska Odzyskała Niepodległość, ♦ Odnowicielem Polski i wybawcą Ojczyzny, potęgą czynów z niewolnych rąk kajdany zrzucił, ♦ Marszałkiem, W 1920 r. Józef Piłsudski zostaje mianowany przez Sejm Rzeczypospolitej Pierwszym Marszałkiem Polski, ♦ Wielki Mąż stanu, ♦ Wodzem, ♦ Dziadkiem. Wśród żołnierzy wywoływał ogromny podziw. Był bardzo skromnym człowiekiem. Kiedy przebywał w okopach jadł to co żołnierze. Do żołnierzy często zwracał się Dzieci moje. Powstało wówczas określenie Dziadek.
Warszawa, Lipiec 1929 r. Wyjazd Józefa Piłsudskiego z Warszawy do dworku w Sulejówku. Na tylnym siedzeniu samochodu siedzą: Józef Piłsudski w goglach, z prawej mjr Konrad Zembrzuski i pies Pies. Samochód prowadzi szofer Zygmunt Malinowski, obok niego siedzi wachmistrz Walenty Wójcik.
Geneza słynnych marszałkowskich wąsów
Geneza słynnych wąsów Marszałka Józefa Piłsudskiego sięga 1887 r. kiedy to 19-letni Józef Piłsudski został skazany na 5 lat zesłania na Syberię w wyniku oskarżenia o udział w spisku na życie cara Aleksandra III. Aresztowany na początku kwietnia 1887 r. Piłsudski został osadzony w petersburskiej Twierdzy Pietropawłowskiej, gdzie oczekiwał na proces zamachowców. Po wyroku skazani na zesłanie i syberyjską katorgę przez 10-tygodni z Krasnojarska więźniowie pokonali pieszo aż 1067 km. Październiku 1887 r. Piłsudski znalazł się w więzieniu w Irkucku. Tam spędził dwa miesiące, czekając aż wody rzeki Leny zamarzną i ostatni odcinek będzie można pokonać saniami. To właśnie w tym czasie, 1 listopada 1887 r., wybuchł bunt więźniów, domagających się złagodzenia reżimu i wypuszczenia ich zdaniem niesłusznie zamkniętego w karcerze kolegi.
Rezultatem uderzenia kolbą przez carskiego żołdaka utracił dwa przednie zęby. dla ukrycia ubytku zapuścił wąsy i zarost brody. Po powrocie do Wilna z pięcioletniej syberyjskiej zsyłki nie poznała go… własna siostra.
Zbigniew Pałetko