wtorek, 27 lutego

Parafialna Orkiestra Hejnał w Radziemicach

Należy zadać pytanie: Jaki jest dziś status  Parafialnej Orkiestry Hejnał w Radziemicach?

Historia Parafialnej Orkiestry Hejnał w Radziemicach

Parafialna Orkiestra dęta Hejnał powstała w Radziemicach 1948 roku, z inicjatywy ks. Piotra Pachelskiego, proboszcza tutejszej parafii. Ksiądz Piotr Pachelskiego, przybył do parafii Radziemice w dniu 6 czerwca 1946 r. i administrował do 1952 r. Założona w 1948 roku orkiestra usługiwała w uroczystościach kościelnych i społecznych. Ksiądz Pachelski był głównym inicjatorem i organizatorem. Orkiestra w Radziemicach była jedną z pierwszych, ówczesnym powiecie miechowskim. Siedzibą orkiestry od samego jej powstania są Radziemice. Orkiestra Parafialna służyła dla celów kościelnych i społecznych. Początkowo orkiestrą opiekowała się Rada Parafialna oraz komitet działający w parafii pod nazwą Komitet Przyjaciół Muzyki i Śpiewu. Rada Parafialna zwane było Bractwem Kościelnym. Do Rady Parafialnej należeli: 1.  Andrzej Nowak  z Radziemic, 2.  Ignacy Nowak z Błogocic, 3. Tomasz Antos z Błogocic. Bractwo podczas pogrzebów rozdawało świece za które pobierali dobrowolne datki. Pieniądze te przeznaczyli na zakup instrumentów muzycznych. Wystarczyło ich na 6 instrumentów dętych. Zakupu dokonali w Kazimierzy Wielkiej: 1. Romuald Czekaj z Radziemic, 2. Ignacy Nowak z Błogocic, 3. Andrzej Nowak z Błogocic, 4. Stefan Małysa z Radziemic

Po instrumenty pojechali wozem konnym, którym powoził Romuald Czekaj. Do Radziemic powrócili po dwóch dniach. Udało im się zakupić 6 instrumentów. Było to:- 2 kornety,- 1 alt,- 1 bas, i – 1 tenor. Radość była duża. To już znaczyło, że w Radziemicach orkiestra będzie założona. Na kolejne instrumenty pieniądze przekazał proboszcz ks. Piotr Pachelski. Zakupiono dodatkowa 4 dęte instrumenty a to: 2 alty, 1 klarnet, 1 flet. Kolejne instrumenty działająca już orkiestra zakupiła za własne pieniądze pochodzące kwesty. Należy podkreślić zapał i poświęcenie założycieli orkiestry i jej członków. Od początku byli bardzo aktywni i brali udział w przedsięwzięciach artystycznych orkiestry i pozyskiwaniu środków finansowych dla dalszego jej rozwoju.

Pierwszym prezesem orkiestry od 1948 do 1970 r., był Stefan Zalewski, kierownik Szkoły Podstawowej w Radziemicach, a kapelmistrzem Władysław Marzec z Kazimierzy Wielkie. Po Stefanie Zalewskim prezesem został wybrany członek orkiestry Lucjan Konieczny z Błogocic. Pełnił on funkcję prezesa do roku 1999r. Marek Jantos z Błogocic przewodniczył orkiestrze przez 8 lat, od 2000  do 2008 r.  Marzec prowadził orkiestrę przez kilka miesięcy. Zrezygnował ze względu na duże trudności dojazdem z Kazimierzy Wielkiej do oddalonych o 25 km Radziemic. Drugi z kolei kapelmistrzem był Stanisław Chmura z Proszowic. Pełnił on obowiązki nauczyciela orkiestry do 1950 r. Od 1950 r. kapelmistrzem Hejnał w Radziemicach był Piotr Jagła. Opiekował się orkiestra do 1990 r. Po Piotrze Jagła obowiązki kapelmistrzowskie przejął Andrzej Porębski z Ibramowic.

W 2013 r. po 65 latach nie ma już założycieli orkiestry i ówczesnych członków. W ciągu 65 lat orkiestra przewinęła się przez bardzo dużo festiwali i przeglądów orkiestr. Były tak wzloty –a było ich  dużo – ale były i upadki. Odchodzili starsi, trzeba było uczyć młodych. Zwerbowanie młodych były trudności aż do 2002 r.

Zachowało się pierwsze zdjęcie wszystkich członków orkiestry, które  pochodzi  z pierwszych lat 50. XX w. Zrobione było na schodach bocznego wejścia do pomieszczeń mieszkalny kierownika szkoły prowadzące na piętro  Szkoły Podstawowej w Radziemicach.

Na zdjęciu obecni: od lewej, I rząd: Kącik Józef z Woli Gruszowskiej, Formicki Wiktor z Przemę1)czan, Jagła Piotr z Błogocic, Stanisław Kozera, Stanisław Kłębek z Ibramowic, Luty Stefan z Woli Gruszowskiej. II rząd: Józef Zawartka z Radziemic, Daniel Nowakowski z Błogocic, Nowak (N) z Błogocic, Stefan Małysa z Radziemic, Zygmunt Wilk, Zenon Kordecki z Radziemic,     Józef Turkot z Radziemic, Władysław Małysa z Radziemic,  Stefan Zalewski – prezes, Edward Przeniosło z Radziemic, Kazimierz Kordecki z Radziemic.

W 1960 roku orkiestra brała udział w Festiwalu Orkiestr Województwa Krakowskiego w miejscowości Biurkow Wielki. Festiwal zorganizowany był dla upamiętnienia Tysiąclecia Państwa Polskiego. Napis nad sceną głosił: FESTIWALOWA ORKIESTRA WITA MUZYKĄ LUDOWĄ TYSIĄCLECIE PAŃSTWA POLSKIEGO 1958 – 1960. Napis ten jednoznacznie mówi jak ówczesne władze pragnęły uroczystościom tym nadać świecki charakter, głównie w celu przeciwstawienia się projektowanym przez Kościół katolicki uroczystościom Millenium Chrztu Polski. Uroczyste obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego pro-klamowane w lutym 1958 r. przez sejm PRL był obchodzone w latach 1969 – 1966. Władze powiatu proszowickiego festiwalowi w Biurkowie Wielkim nadały charakter wybitnie świecki. W tym czasie towarzyszyły obchody partyjno-państwowe, cofnięto zgodę na wyjazd kardynała Stefana Wyszyńskiego do Watykanu, rozpędzono procesję Bożego Ciała w Warszawie oraz przerywano peregrynacje kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej po kraju. Jednocześnie władze państwowe upowszechniły i realizowały w roku 1959 hasło budowy tysiąca szkół na tysiąclecie, wielki rozgłos nadały 20. rocznicy bitwy pod Lenino.

Orkiestra Hejnał, w dniu 30 czerwca 1963 roku brała udział w Sieciechowicach, w VI Festiwalu Orkiestr Dętych powiatów: krakowskiego, miechowskiego i proszowickiego. Wygrała pierwsze miejsce oraz otrzymała nagrodę pieniężna wysokości 6000.-zł. Nagrodę oraz dyplom zostały przyznane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, Wydział Kultury, organizatora festiwalu. Praca zespołu przyniosła zasłużone zwycięstwo. Radość orkiestrantów była bardzo duża. Wiadomość ta szybko dotarła do Radziemic i rozniosła się po okolicznych miej miejscowościach. Na lipcowych uroczystościach w Radziemicach, w nowych mundurach była podziwiana i oklaskiwana gromkimi brawami.

Na powtórzenie wspaniałych wyników koncertowych ze-społu Hejnał nie trzeba było długo czekać. Orkiestra bierze udział w VII Festiwalu Orkiestr Dętych powiatów: krakowskiego, miechowskiego i proszowickiego, w dniu 28 czerwca 1964 roku w Michałowicach, gdzie przyznano jej drugie miejsce. Orkiestra dęta z Łętkowic na tym samym festiwalu, pro-wadzona przez dyrygenta Piotra Jagłę otrzymała III nagrodę przyznana zespołowi. Festiwale również organizowało Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, Wydział Kultury. W rozbudowie działalności muzycznej i koncertowej duże zasługi wnieśli: Zelewski Stefan – kierownik Szkoły Podstawowej w Radziemicach oraz dyrygent – Piotr Jagła.

Członkowie orkiestry byli bardzo zdyscyplinowani. Żadna próba nie była opuszczona, a było ich dużo. Systematycznie przygotowywali się do następnego festiwalu. Wiedzieli dobrze, że ko-lejny festiwal odbędzie się 1965 r., w historycznej miejscowości z Kościuszkowskiej Insurekcji – w Koniuszy. Odległość od Radziemic mała, zaledwie 18 km. Słuchaczy z rodzinnej miejscowości było dużo. Był to koncert na żywo, przed tak dużą publicznością. Takie występowanie powodowało, że orkiestra była zupełnie inaczej nastawiona. Wręcz bardziej zmobilizowana i niewiarygodnie skon-centrowana. Podczas koncertu wyzwalały się jakże korzystne dla nich emocje. Orkiestra pragnęła zagrać jak najlepiej. Dźwięki płynęły miarowo i spokojnie. Przenieśli swoje uczucia zawarte w muzyce na publiczność. Nie chodziło im bynajmniej o brawa po koncercie, ale o reakcje w trakcie wykonywania poszczególnych fragmentów muzyki. Orkiestra grała i czuła, jakie wywołała wrażenia u słuchaczy. Komisja powołana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, Wydział Kultury, na VIII Festiwalu Orkiestr Dętych powiatów: krakowskiego, miechowskiego i proszowickiego, w dniu 27 czerwca 1965 r. w Koniuszy, przyznała zespołowi Hejnał z Radziemic pierwsze miejsce. Nic tak nie rozwija orkiestry jak festiwalowe koncerty.  Repertuar orkiestry jest bardzo duży – ponad trzydzieści utworów. Przeważają utwory folkloru regionalnego, muzyka rozrywkowa. Nie brak jednak utworów klasycznych, Moniuszki, Czaj-kowskiego, Chopina.

Zespół muzyczny z Radziemic w dniu 25 czerwca 1967 roku brał udział w X Festiwalu Wiejskich Orkiestr Dętych w Świątnikach Górnych. Orkiestra zajęła zajmują jedno z czołowych miejsc.  W roku 1967 do orkiestry należało 16 mężczyzn. Skład instrumentów: 3 klarnety B.; 4 kornety; 3 alty; 2 tenory; 1 baryton; 2 basy; 1 perkusja. W tym roku otrzymała po raz pierwszy nowe mundury, uszyte przez  Czarneckiego z Radziemic. Po próbie prze budynkiem szkolnym Szkoły Podstawowej w Radziemicach na schodach przed wejściem bocznym zrobiono  wspólne zdjęcie wszystkich członków zespołu Hejnał.

       Skład orkiestry od lewej siedzą: Piotr Jagła z Błogocić, dyrygent, Stefan Zalewski kierownik szkoły. Pierwszy rząd od lewej: Turkot Józef z Radziemic, Kozera Władysław z Gruszowa, Wilk Stanisław z Rzędowic, Duniec Władysław z Radziemic, Duraj Henryk z Radziemic, Konieczny Lucjan z Błogocic, Formicki Marian z Przemęczan, Małysa Stefan  z Radziemic Czesław Twardowski z Radziemic. W drugim rzędzie: Kordecki Zenon z Radziemic, Kordecki Kazimierz z Radziemic, Przeniosła Edward z Radziemic, Karwat Stanisław z Błogocic Karwat Władysław z Błogocic, Nowak Marian z Błogocic.

W roku 1970 do orkiestry należało 16 mężczyzn. Skład instrumentów: 3 klarnety B.; 4 kornety; 3 alty; 2 tenory; 1 baryton; 2 basy; 1perk. W 1970 roku zespół Hejnał uczestniczył na 2 koncer-tach masowych, w 6 akademiach i uroczystościach. Dla potrzeb członków prenumerowano następujące czasopisma: Życie Śpiewacze oraz Biuletyn dla zespołów instrumentalnych. Kolejne lata to festiwalowe zmagania, wyróżnienia, dyplomy, nagrody. Rywalizowała z najlepszymi orkiestrami, i zawsze Hejnał był najlepszy, zajmował czołowe lokaty. Bywało, że publiczność licznie zgromadzona na koncertach nagradzała Radziemicką Orkiestrę gromkimi wiwatami, których czasami nie było końca. Gra na bębnie Józefa Turkota z Radziemic była przykładem wspaniałego kunsztu i techniki posługiwania się tym instrumentem. Kiedy zapowiadano na festiwalach występ orkiestry z Radziemic, na widowni panowała cisza. Muzyka dla członków orkiestry wyzwalała rytm pracy i życia dla każdego z nich. Nic tez dziwnego, że dźwięki płynęły miarowo i spokojnie. Występowała z najlepszymi orkiestrami z województwa krakowskiego. Hejnał zawsze był z nich najlepszy.

 W 1980 r. orkiestra z Radziemic Hejnał brała udział w Festiwalu Orkiestr Dętych w Niedźwiedziu koło Słomnik. Zajęła jedno z czołowych miejsc. Wyróżnienie za grę na instrumencie tenorowym spośród wszystkich orkiestr otrzymali Edward Przeniosło i Henryk Duraj, członkowie zespołu Hejnał z Radziemic. Gebel Zofia -pracownik Wydziału Kultury, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie poleciła wykonać wyróżnionym: Edwardowi Przeniosło i Henrykowi Duraj zdjęcie. W Niedźwiedziu koło Słomnik na 29 orkiestr, jakie wówczas występowały na festiwalu orkiestra z Radziemic zajęła pierwsze miejsce z wyróżnieniem. Wyróżnienie otrzymał również Lucjan Konieczny z Błogocic za utwór solowy Hejnał. Kolejne instrumenty i wyposażenie kupowane były za pieniądze z kwesty oraz za otrzymane nagrody na festiwalach.

 Kolejny rok 1983 festiwalowych zmagań. Otrzymują wyróżnienie, dyplom, nagrodę. Hejnał występował z najlepszymi orkiestrami z województwa krakowskiego w Okocimiu. W dużym parku za miastem rywalizowało ponad 20 orkiestr. Wyjechali z Okocimia z I miejscem.  Radość muzyków była duża, tym bardziej, że spotkało radziemiczan wyróżnienie. Zaproszeni zostali przez dyrektora browaru Okocim. Poczęstowani zostali wszystkimi rodzajami piwa, jakie wówczas były produkowane.

       W festiwalu w Okocimiu udział brali:. Stanisław Kozera, Piotr Jagła, Władysław Kozera,   Zenon Kordecki, Marian Nowak, Władysław Duniec   Stanisław Karwat,   Henryk Duraj,   Włodzimierz Szopa, Kazimierz Kordecki, Lucjan Konieczny, Marian Formicki Stefan,  Małysa, Edward Przeniosło, Józef Turkot.

W dniu 21 czerwca 1989 roku orkiestra Hejnał obchodziła jubileusz 50-lecia działalności. Uroczystość rozpoczęła się Mszą św. w kościele parafialnym w Radziemicach. Część artystyczna odbyła się na  placu przy budynku gminy. Uczestniczyły orkiestry z następujących miejscowości:  Nasiechowice, powiat miechowski, orkiestra ze 100-letnią  tradycją, Niegardów, orkiestra 10.  letnim stażem, Łętkowice, która również 1989 roku obchodzi jubileusz 50-lecia działalności, Zielenice, o prawie pełnym składzie instrumentalnym, którego 50 % stanowi młodzież. Remont i konserwacja sprzętu muzycznego oraz zakup nowego, Parafialna Orkiestra w Radziemicach, dokonuje za pieniądze zarobione na usługach oraz z dotacji gminy. W latach 90. XX w. następuje regres orkiestry. Drastycznie zmniejszyła się liczebność. Brak należytej opieki nad Parafialna Orkiestrą Hejnał ówczesnego proboszcza Stanisława Mika oraz Rady Parafialnej. Doszło nawet do tego, że podczas pogrzebu ks. Stanisław Mika do grających orkiestrantów powiedział: Aby wam trąby pozamarzały. Przenoszenie mimozy Stanisława Mika na orkiestrę było brakiem jego osobistej kultury, co jak później się okazała również brakiem moralności, dalece odbiegającej od należytej posługi jako księdza. Po śmierci prezesa Lucjana Koniecznego powstają samozwańczy prezesi bardziej zainteresowani strona materialną niż rozwojem orkiestry. Początkiem lat 2000, w istniejącym stanie rzeczy, dla ratowania orkiestry włączyło się Stowarzyszenie Kulturalne Radziemic, z prezesem Zbigniewem Pałetko. Do składu orkiestry dołącza młodzież:  Ania Karwat,  Aleksandra Pałetko, Wojciech Karwat,  Łukasz Janik, Michał Szastak 

Członkowie Stowarzyszenia otoczyli młodych orkiestrantów podczas prób troskliwą opieką. Częstowali podczas przerw w próbach ciepłymi napojami i kanapkami.  Większość instrumentów dla młodzieży zakupili rodzice. Przyuczenie wymienionych muzyków stało się szansą na powiększenie składu orkiestry. Nauczycielem młodzieży był  Andrzej Porębski. Próby odbywają się raz w tygodniu, w niedzielę na sali do tego celu przygotowanej, w pomieszczeniach po byłej zlewni mleka.

O młodzieżowej orkiestrze Hejnał, pisał Dziennik Polski, dnia 20 sierpnia 2002 r. oraz 20 listopada 2008 r.

Młodzi muzycy po raz pierwszy wystąpili na uroczystości kościelnej Bożego Ciała w Radziemicach w 2002. Był to efekt wielomiesięcznych przygotowań i prób. Entuzjazm i radość młodych muzyków była duża. Było to i zaskoczenie dla parafian uczestniczących  w procesji. Radość podzielał również kapelmistrz Andrzej Porębski, zamieszkały w Ibramowicach. Do orkiestrze Hejnał należy od roku 1989. Kapelmistrzem oficjalnie jest od 1995 r. Gra właściwie na wszystkich instrumentach dętych. W orkiestrze występuje grając na saksofonie lub klarnecie. Nauczył się grać w wieku 16 lat. Występował w różnych zespołach.  .

W 2002 r. pięcioosobowy zespół młodych orkiestrantów bieżę udział kwestowaniu Bożo Nardzeniowym. Podjęli się trudu dobroczynnie uczestniczyć zbieraniu pieniędzy na rozwój orkiestry, grając po domach  kolędy i pastorski w kilku miejscowościach parafii Radziemice. Prawie w każdym domu byli przyjmowani entuzjastycznie. Mieszkańcy obdarowywali ich dobrymi słowami i dożą hojnością datków pieniężnych. Jak się potem okazało ze zebranych datków nic nie zostało. Część młodzieży przeszła uczyć się do orkiestry parafialnej we Wrocimowicach. Pozostali na tym skończyli edukację muzyczną w orkiestrze Hejnał.

Należy zadać pytanie: Jaki jest dziś status  Parafialnej Orkiestry Hejnał w Radziemicach?

Zbigniew Pałetko